Welke rechtsvorm moet ik kiezen

Kies de juiste rechtsvorm

Rechtsvormen zijn de verschillende vormen waaruit je kunt kiezen als je een bedrijf inschrijft. Elke vorm is toegespitst op een bepaalde situatie. De meest voorkomende rechtsvormen zijn de eenmanszaak, de vennootschap onder firma en de BV. Daarnaast heb je ook nog verenigingen en stichtingen, hier zul je als ondernemer niet snel mee te maken krijgen.

Rechtsvormen met of zonder rechtspersoonlijkheid

De eenmanszaak, VOF, CV en man-vrouw firma hebben allemaal geen rechtspersoonlijkheid. Dit wil zeggen dat er qua aansprakelijkheid geen onderscheid wordt gemaakt tussen het bedrijf en de privé personen. Gaat het bedrijf failliet dan moeten de ondernemers het privévermogen aanspreken om de zakelijke schulden mee te betalen.

De BV heeft wel rechtspersoonlijkheid. Eigendom en aansprakelijkheid zijn bij een BV wel gescheiden. De bedrijven zelfstandige eenheden, die ook zelf belasting moeten betalen. In tegenstelling tot bijvoorbeeld de VOF en de eenmanszaak waarbij de ondernemer de belasting moet betalen. Als een bedrijf met rechtspersoonlijkheid failliet gaat dan zijn de eigenaren (aandeelhouders) alleen het geld kwijt dat ze erin hebben gestoken, tenminste als de personen ( de directeur-grootaandeelhouder dus) niet verwijtbaar hebben gehandeld.

De keus tussen eenmanszaak, VOF, maatschap, man-vrouw firma aan de ene kant en de BV aan de andere kant maak je door een afweging te maken van het risico dat je loopt. Maar ook de verschillen in belastingdruk en de kosten zijn belangrijk keuze aspecten.

Als je veel risico loopt met je bedrijf is het aantrekkelijk een BV op te richten, als je weinig risico loopt is een andere vorm aantrekkelijker óók omdat de kosten daarvan veel lager zijn. Hier is geen duidelijk advies over te geven. Of het wel of niet verstandig is een BV op te richten is een afweging die je moet maken.

Het tweede criterium is het belastingvoordeel. Als kleine ondernemer is een eenmanszaak of VOF gunstiger, omdat je van ondernemersregelingen gebruik mag maken. Deze regelingen mag je als je een BV hebt niet gebruiken, omdat je persoonlijk dan voor de belastingdienst geen ondernemer meer bent.

In de BV betaal je momenteel maximaal 25% aan vennootschapsbelasting. Als ondernemer daarentegen zit je inkomen in box 1 en betaal je maximaal 52% over het hoogste deel van je winst. Daar staat tegenover dat je als natuurlijke persoon-ondernemer in aanmerking komt voor de specifieke ondernemersaftrekposten.

Je hebt dus twee criteria en die tegen elkaar kunnen in werken, het kan qua risico beter zijn om een BV te hebben, terwijl dat belastingtechnisch onvoordelig is. Als dat zo is dan moet je kiezen wat voor jou belangrijker is. Als je bereid bent het risico te nemen voor een belastingvoordeel dan kan dat een goede keuze zijn en omgekeerd kan ook. Dit is een persoonlijke keuze.

De rechtsvormen

Het is belangrijk goed na te denken over de rechtsvorm, dit is later nog te wijzigen, maar dat is vaak wel een ingrijpende wijziging. Je kunt het zoals met zoveel zaken beter in één keer goed doen. Hieronder vind je meer uitleg over de verschillende rechtsvormen.

Eenmanszaak

De eenmanszaak is de meest eenvoudige rechtsvorm, je schrijft hier een bedrijf in met één eigenaar. Ook zzp-‘ers zijn meestal eenmanszaken of anders gezegd fiscale ondernemers. Je kunt dit inschrijven bij de kamer van koophandel, je gaat als eigenaar van het bedrijf naar de kamer van koophandel, beantwoordt een paar vragen, zet je handtekening en het bedrijf is ingeschreven. Deze inschrijving is kosteloos en je wordt uitgenodigd voor seminars en bijeenkomsten die de KvK organiseert.

De ondernemer is hoofdelijk aansprakelijk bij deze rechtsvorm. Dat houdt in dat wanneer het bedrijf in de schulden komt, de ondernemer hiervoor ook privé aansprakelijk is. Er wordt juridisch dus geen onderscheid gemaakt tussen het zakelijke en privé vermogen. In feite komt het erop neer dat wanneer je bedrijf failliet gaat en je hebt bijvoorbeeld zelf een huis, spaarrekening of auto, deze ook gebruikt kunnen worden om de zakelijke schulden te betalen.

Voor de belastingdienst valt je winst onder “winst uit onderneming”. Je betaalt hier als ondernemer belasting over in box 1, dit is vergelijkbaar met belasting betalen over je salaris. Er zijn een aantal belastingvoordelen speciaal voor ondernemers-natuurlijke personen. Een eenmanszaak wil niet zeggen dat er niet meerdere mensen mogen werken. Je mag als ondernemer altijd personeel aannemen, je kunt dus best een eenmanszaak hebben waar 10 mensen werken. Er mag echter maar één ondernemer/eigenaar zijn.

Het inschrijven van een eenmanszaak is dus erg makkelijk. Afgezien van de inschrijving bij de kamer van koophandel heb je geen verdere verplichtingen. De kosten zijn laag, maar er zitten wel risico’s aan in het geval het mis mocht gaan met je bedrijf. Veel ondernemers beginnen met deze vorm en vaak is dit ook de beste keus. Vooral als je geen hele grote risico’s neemt, is de kans dat je failliet gaat en met een grote restschuld blijft, zitten relatief klein. De belastingvoordelen wegen dan zeker op tegen het extra risico.

Je kunt overigens altijd van rechtsvorm veranderen als je er na een paar jaar achter komt dat een andere rechtsvorm toch beter bij je past. Dit zijn wel ingrijpende wijzigingen dus het is aan te raden meteen de juiste keuze te maken.

Vennootschap onder Firma (VOF)

De Vennootschap onder Firma, afgekort als VOF, is een samenwerkingsverband van meerdere ondernemers. Het is in feite een eenmanszaak, maar dan met meerdere ondernemers. Om een VOF op te richten moet je met alle ondernemers naar de kamer van koophandel. Er is geen limiet aan het aantal vennoten, je mag dus met een onbeperkt aantal mensen aan zo’n VOF beginnen.

Het is wel verstandig goed na te denken over het aantal vennoten en wie de vennoten zijn. De ervaring leert dat des te meer vennoten des te groter de kans is dat het mis gaat. Je ziet vaak dat je een paar actieve vennoten hebt die het bedrijf runnen en een paar minder actieve vennoten die “meeliften” op het werk van de anderen. Hierdoor ontstaat vaak onenigheid.

Een andere veel gemaakte fout is dat twee ondernemers die op elkaar lijken qua doen en denken gaan samenwerken. Dit gaat vaak fout omdat je dan een situatie met “twee kapiteins op één schip” krijgt. Je kunt beter tegenovergestelde persoonlijkheden hebben met elk verschillende interesses en kwaliteiten die elkaar aanvullen. Op deze manier kom je minder snel in elkaars vaarwater en zul je ook minder snel de situatie krijgen dat één van de ondernemers “beter” is dan de andere en daardoor de verhoudingen scheef komen te liggen.

In een VOF is elke ondernemer hoofdelijk aansprakelijk. Gaat het dus mis met de VOF dan zijn alle vennoten aansprakelijk voor de volledige schulden van het bedrijf. Ook als één van de andere vennoten iets fout heeft gedaan waardoor de schulden zijn ontstaan, dan nog ben je zelf ook volledig aansprakelijk.

Maak hier dus ook duidelijke afspraken over met elkaar. Je kunt afspreken dat alle vennoten tot een bepaald bedrag zelf mogen beslissen en daarboven toestemming nodig hebben van de andere vennoten. Dit kun je ook vastleggen bij de kamer van koophandel, als er dan een vennoot een fout maakt voor een groter bedrag dan afgesproken dan is alleen hij aansprakelijk voor de gevolgen daarvan.

Door duidelijk afspraken te maken over de samenwerking en dit vast te leggen in een samenwerkingsovereenkomst weet iedereen vooraf wat men van elkaar verwacht. Dit voorkomt een hoop discussie achteraf mochten verschillende mensen verschillende meningen blijken te hebben.

Elk van de vennoten geeft zijn winstdeel op als “winst uit onderneming” in de inkomstenbelasting. De winstverdeling kun je zelf vaststellen. Dit gaat meestal op basis van het ingebrachte vermogen, maar je kunt hier ook andere afspraken over maken.

Een VOF is dus redelijk eenvoudig op te richten en de kosten zijn laag. Let op dat je een verregaande verbondenheid aangaat met je vennoten en dat je dus vooraf goed moet nadenken met wie je gaat samenwerken.

Besloten Vennootschap (B.V.)

De besloten vennootschap, afgekort als BV is een rechtspersoon waarvan de aandeelhouders de eigenaar zijn. Een aandeel is een eigendomsbewijs voor een bepaald deel van de onderneming. Heeft een bedrijf 100 aandelen van 100 euro dan is het aandelen kapitaal € 10.000 (100 X 100). Als jij 50 aandelen hebt gekocht voor € 5.000 dan ben je dus 50% eigenaar van het bedrijf.

Het kenmerk van de BV is dat de aandelen niet vrij over te dragen zijn. Een aandeelhouder zien zijn aandelen wil verkopen deze eerst aanbieden aan de andere aandeelhouders. De andere aandeelhouders kunnen dus voorkomen dat de aandelen in handen vallen van derden.

In het aandeelhoudersregister staat welke personen aandeelhouder zijn en hoeveel aandelen ze hebben. Dit kan alleen gewijzigd worden via een notariele akte, waarvoor zowel de oude als de nieuwe aandeelhouder moet tekenen.

Om een BV op te richten moet je een aantal stappen nemen:

Je moet naar een notaris, een BV kan alleen via een notaris worden opgericht. De notaris schrijft de BV in bij de kamer van koophandel. Soms komt achter de naam van de BV i.o. te staan wat staat voor “in oprichting”. Zolang er i.o. achter de naam staat is de BV nog niet officieel opgericht, de aandeelhouders zijn dan nog steeds hoofdelijk aansprakelijk.

Je moet zelf een zakelijke bankrekening openen op naam van de BV. en op deze rekening moeten de aandeelhouders het bedrag waarvoor ze de aandelen kopen, storten. Het aandelenkapitaal is nu vermogen van de BV en mag je gebruiken om bijvoorbeeld mee te investeren. Als je het geld terug boekt naar ke privé rekening moet je wel opletten, want je leent dan geld uit je eigen BV en dat moet je ooit wel terugbetalen. Ook als je failliet zou gaan dan moet je het bedrag dat je uit je BV geleend hebt terugbetalen. Bovendien zou een faillissementscurator dan kunnen bepalen dat je feitelijk het aandelenkapitaal niet hebt vol gestort. Daardoor dreigt er dan hoofdelijke aansprakelijkheid.

Er is een uitzonderingssituatie als een bestaand bedrijf (bijvoorbeeld een eenmanszaak of een VOF) wordt omgezet naar een BV. Dit heet het inbrengen van je bedrijf in een BV en dit kan een geruisloze of ruisende inbreng zijn. Het verschil hiertussen is dat je bij geruisloze inbreng niet hoeft af rekenen met de belastingdienst over je stakingswinst, terwijl dit bij de ruisende inbreng wel moet.

Bij het inbrengen van een bedrijf in een BV kun je ervoor kiezen de bezittingen van je eenmanszaak of VOF over te hevelen naar de BV. Je moet hiervoor een accountantsverklaring hebben waaruit de waarde van je bedrijf blijkt. Deze waarde wordt gezien als inbreng van kapitaal door de eigena(a)r(en) van de voormalige eenmanszaak of VOF.

Bij een BV is sprake van scheiding tussen eigendom en bestuur. Het eigendom is in handen van de aandeelhouders en bestuur vindt plaats door de directie. De directie kan uit één of meerdere personen bestaan en wordt aangesteld door de aandeelhouders.

Periodiek vind een Algemene vergadering van Aandeelhouders (AVA) plaats, dit moet minstens één keer per jaar, maar kan ook vaker. In de AVA worden op basis van meerderheid van stemmen (elk aandeel is één stem) beslissingen genomen. Voor sommige beslissingen heb je alleen de meerderheid nodig, dus als je 51% van de aandelen. Soms is een hoger percentage van toepassing Dit is vastgelegd in de statuten van de BV. Statuten zijn de regels die je van tevoren – samen met de notaris – opstelt met betrekking tot zeggenschap en bevoegdheden.

De AVA stelt de bestuurders van de BV aan, dit zijn de algemeen directeur en eventueel nog meerdere directeuren zoals een financieel directeur, marketing directeur enz.. Dit mag de AVA zelf indelen en hangt af van het soort en de grote van het bedrijf.

Wat veel voorkomt is dat één persoon eigenaar is van de BV, hij heeft dus 100% van de aandelen. Hij kan zichzelf aanstellen als bestuurder, dit wordt een Directeur-grootaandeelhouder genoemd. Deze persoon is dus zowel volledig eigenaar als de enige bestuurder van de BV, hij heeft zichzelf dus als het ware in dienst.

Bestuurders (ook een Directeur-grootaandeelhouder) moeten in loondienst zijn bij de BV en de BV moet hiervoor een salarisadministratie bijhouden. Voor de Directeur-grootaandeelhouder zijn specifieke regels van toepassing om te voorkomen dat hij/zij zichzelf alleen dividend uitkeert in plaats van salaris. Hiervoor is o.a. een verplicht minimumsalaris van momenteel € 44.000 vastgesteld door de overheid. Maar …. zoals bij elek overheids regel zijn er ook weer uitzonderingen.

Voordeel van een BV is dat de eigenaren en directieleden – zo lang ze zich netjes gedragen -niet hoofdelijk aansprakelijk zijn. Gaat de BV failliet dan is alleen het vermogen van de BV verloren. Dit geldt niet als er sprake is van misbruik. Als je bewust schulden maakt, of onverantwoorde beslissingen neemt ben je als bestuurder alsnog hoofdelijk aansprakelijk. Als je gewoon op een nette manier zaken doet dan werkt deze constructie wel.

Omdat de BV een rechtspersoon is kan deze veel eenvoudiger verkocht worden dan een bijvoorbeeld een eenmanszaak of VOF. Bij de verkoop van een BV hoef je alleen je aandelen maar te verkopen aan een andere partij en die wordt dan automatisch eigenaar van het gehele bedrijf.

De BV blijft altijd bestaan, als de ondernemer van een eenmanszaak komt te overlijden dan is automatisch het bedrijf beëindigd. Komt de eigenaar van een BV te overlijden dan gaan de aandelen over naar één van de erfgenamen en wordt hij/zij eigenaar van de BV.

De kosten voor een BV liggen wat hoger, er is sinds een aantal jaren geen jaarlijkse bijdrage meer verschuldigd aan de kamer van koophandel, maar je moet wel de notaris betalen en je doet er verstandig aan een financieel adviseur in te schakelen. Een notaris zal tussen de 750 en 1.000 euro rekenen voor de gehele oprichting.

Een financieel adviseur verschilt per rechtsvorm, Het inbrengen van een bestaand bedrijf is een stuk ingewikkelder dan het oprichten van een lege BV. Voor het oprichten van een lege BV zul je met een paar honderd euro klaar zijn, mocht je een redelijk omvangrijk bedrijf willen inbrengen dan zul je een paar duizend euro kwijt zijn aan een accountant/financieel adviseur.

De BV is zelf belastingplichtig, dus de BV betaalt zelf belasting in tegenstelling tot de bedrijven zonder rechtspersoonlijkheid. De BV betaalt vennootschapsbelasting over de winst. Als vervolgens van die winst, nadat er belasting over is betaald, een deel wordt uitgekeerd aan de aandeelhouders dan heet dit dividend. Hierover moeten de aandeelhouders dividendbelasting en inkomstenbelasting betalen.

Je betaalt dus eerst belasting in de BV en daarna betaal je nog belasting als je het geld uit de BV wilt onttrekken. In de BV betaal je tussen de 20% en 25% aan vennootschapsbelasting en aan dividendbelasting en inkomstenbelasting samen betaal je 25%. Je betaalt dus maximaal 43,75% over je winst.

Wanneer een bedrijf wat groter groeit en de risico’s toenemen is de BV vaak de beste rechtsvorm. Ook als je het bedrijf ooit wilt verkopen wordt dat met een BV een stuk eenvoudiger.

Wil je ook een boekhouder met kennis van zaken?